Drieduizend jaar navigatie op de sterren

De zee is al eeuwenlang een rijke bron van verhalen: mythen, sagen en sterke vertellingen, soms gebaseerd op feiten, soms volledig verzonnen. Een Oudnoors geschrift uit de dertiende eeuw, de Koningsspiegel, merkte al op dat mensen vaak alleen geloven wat zij met eigen ogen hebben gezien. Toch staat de nautische geschiedschrijving vol onzekere en wonderlijke waarnemingen. Zo is Amerigo Vespucci’s maansafstandmeting uit 1499, de eerste in haar soort, nog altijd omstreden, en roept ook het Nova Zembla-verschijnsel ? het vroegtijdige weerzien met de zon vóór het einde van de poolnacht vragen op. De nooit teruggevonden Gunnbjørn-scheren tussen IJsland en Groenland stonden lange tijd op zeekaarten, net als fantoomeilanden en mythische zeemonsters. Waren het luchtspiegelingen, vergissingen of verhalen die door geschiedschrijvers zelf de wereld in zijn geholpen? Ook rond het lang gezochte Zuidland, dat uiteindelijk niet bleek te bestaan, en de vermeende ‘zonnesteen’ van de Vikingen ontstonden hardnekkige mythen.