Wetenschap — Ramsj

Drieduizend jaar navigatie op de sterren

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:25:05 +0000

De zee is al eeuwenlang een rijke bron van verhalen: mythen, sagen en sterke vertellingen, soms gebaseerd op feiten, soms volledig verzonnen. Een Oudnoors geschrift uit de dertiende eeuw, de Koningsspiegel, merkte al op dat mensen vaak alleen geloven wat zij met eigen ogen hebben gezien. Toch staat de nautische geschiedschrijving vol onzekere en wonderlijke waarnemingen. Zo is Amerigo Vespucci’s maansafstandmeting uit 1499, de eerste in haar soort, nog altijd omstreden, en roept ook het Nova Zembla-verschijnsel ? het vroegtijdige weerzien met de zon vóór het einde van de poolnacht vragen op. De nooit teruggevonden Gunnbjørn-scheren tussen IJsland en Groenland stonden lange tijd op zeekaarten, net als fantoomeilanden en mythische zeemonsters. Waren het luchtspiegelingen, vergissingen of verhalen die door geschiedschrijvers zelf de wereld in zijn geholpen? Ook rond het lang gezochte Zuidland, dat uiteindelijk niet bleek te bestaan, en de vermeende ‘zonnesteen’ van de Vikingen ontstonden hardnekkige mythen.

The post Drieduizend jaar navigatie op de sterren appeared first on Ramsj.

De rivier van het bewustzijn

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:25:00 +0000

Oliver Sacks was bij vele lezers wereldwijd geliefd om zijn bijzondere neurologische casestudies, waarin hij er steeds in slaagde door de afwijkingen heen de mens te blijven zien. Ook schreef hij enkele openhartige autobiografische werken; hierin vertelde hij over de ontmoetingen en ervaringen die hem hebben gevormd. In De rivier van het bewustzijn zijn essays bijeengebracht die getuigen van Sacks’ passie voor enkele van de belangrijkste thema’s van het menselijk denken: evolutie, tijd, creativiteit, herinnering, bewustzijn en ervaring. Het was een van de twee boeken waaraan hij tot kort voor zijn dood werkte, en toont zijn vermogen tot het leggen van onverwachte verbindingen, zijn plezier in kennis en zijn onvermoeibare streven te ontdekken wat ons tot mens maakt.

The post De rivier van het bewustzijn appeared first on Ramsj.

Vuur

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:24:59 +0000

In dit essay onderzoekt Damon Devisch de betekenis van vuur in de menselijke geschiedenis en cultuur. Aan de hand van filosofische, historische en maatschappelijke inzichten laat hij zien hoe vuur ons denken, samenleven en onze relatie met de wereld heeft gevormd.

The post Vuur appeared first on Ramsj.

Op zoek naar de grenzen van de natuurkunde

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:24:58 +0000

Volgens Einstein is het niet vanzelfsprekend dat meetlatten recht zijn of klokken gelijklopen, en juist dat roept grote vragen op over ruimte, tijd en werkelijkheid. Natuurkundige en filosoof Fedde Benedictus legt zonder ingewikkelde vergelijkingen uit wat Einsteins theorieën betekenen, met heldere redeneringen en persoonlijke anekdotes.

The post Op zoek naar de grenzen van de natuurkunde appeared first on Ramsj.

Hoe wiskunde de wereld veranderde

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:24:57 +0000

Wie vond het getal nul uit? Waar kruisen parallelle lijnen elkaar? En wanneer maakte je vandaag gebruik van abstracte algebra? (Ja, dat heb je gedaan!) Van de eerste getallen tot de chaostheorie en verder: in deze verhelderende geschiedenis van de wiskunde behandelt Ian Stewart deze en andere fundamentele vraagstukken uit de wiskunde. Op de van hem bekende humoristische wijze beschrijft hij geniale wiskundige ideeën, de briljante wiskundige geesten door de eeuwen heen – mannen én vrouwen – en de vele praktische toepassingen. Hij geeft zo inzicht in een fascinerend verschijnsel dat onze wereld verregaand heeft beïnvloed en ons dagelijks leven voorgoed heeft veranderd. Hoe wiskunde de wereld veranderde is een uiterst charmante geschiedenis van de wiskunde, die zelfs de grootste getallenhaters zal inspireren.

The post Hoe wiskunde de wereld veranderde appeared first on Ramsj.

De reis van de mensheid

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:24:57 +0000

De geschiedenis van de mens is terug te lezen in ons DNA. In evolutionaire termen heeft de moderne mens binnen no time een stormachtige opkomst gemaakt. In slechts een paar millennia hebben wij continenten veroverd, de Noordpool en de woestijn doorkruist, flora en fauna onderworpen en grenzen beslecht. De laatste jaren worden we geconfronteerd met de gevolgen van onze expansiedrift, nu natuurlijke grondstoffen uitgeput raken en klimaatverandering ons bedreigt. Komen we ook deze crisis weer te boven? Johannes Krause en Thomas Trappe vertellen over de ongelofelijke reis van de mensheid, over fatale tegenslagen en de triomfen van een paar bevolkingsgroepen. De bestsellerauteurs laten op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten zien hoe wij in het verleden het hoofd wisten te bieden aan oorlogen, pandemieÃ«n en migratie, en welke gevaren schuilgaan achter de ongebreidelde macht van de mens.

The post De reis van de mensheid appeared first on Ramsj.

De quantumvriend George Eugène Uhlenbeck

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:24:53 +0000

UHLENBECK: KROONGETUIGE VAN CRUCIALE ONTWIKKELINGEN IN DE KLEINSTE FYSICA. De Nederlander George EugÃ¨ne Uhlenbeck (1900-1988) was in de eerste helft van de twintigste eeuw in de Verenigde Staten van nabij getuige van de geboorte van de moderne natuurkunde van atomen en quantumdeeltjes. Als theoreticus, maar vooral ook als netwerker en verbinder. Aan de universiteit van Michigan was deze Nederlander de drijvende kracht achter de jaarlijkse zomerscholen waar de grote natuurkundigen van die tijd lesgaven en samen werkten aan de grote vragen over materie en energie. Opzienbarende metingen werden besproken, nieuwe ideeÃ«n en theoretische methodes getoetst. Ruzies uitgevochten. En vele vriendschappen gesloten. Persoonlijk en professioneel. Deze biografie laat zien hoe Uhlenbeck steeds betrokken was en bijdroeg aan de cruciale ontwikkelingen in de atoom- en deeltjesfysica, voor en na de oorlog. Hij was de man die als vanzelfsprekend overal bij was, iedereen kende, docent, wetenschappelijk geweten. Even scherpzinnig als beminnelijk, was hij in de Verenigde Staten vaak bekender dan in Nederland. Wetenschapsjournalist Martijn van Calmthout dook in de persoonlijke geschiedenis van George Uhlenbeck, bestudeerde zijn werk opnieuw en bekeek de archieven. Wie was George Uhlenbeck? Hoe kwam hij, geboren in Nederlands-IndiÃ« en opgeleid bij Paul Ehrenfest in Leiden, in Amerika terecht? Hoe zag zijn verbluffende kennissenkring eruit? En waarom was uitgerekend hij kroongetuige van grootse doorbraken in de nieuwe natuurkunde? In Nederland is hij ten onrechte onderbelicht gebleven; zijn sporen liet hij na in de Verenigde Staten. Martijn van Calmthout geeft de even scherpzinnige als beminnelijke Uhlenbeck in deze biografie het podium dat hij verdient.

The post De quantumvriend George Eugène Uhlenbeck appeared first on Ramsj.

Het wonder van vliegen

bwhontwerpers — Mon, 02 Nov 2026 19:24:50 +0000

Waarom zijn dieren gaan vliegen? Als vliegen evolutionair zo nuttig was, waarom zijn sommige dieren dan hun vleugels kwijtgeraakt? Is de mens het enige wezen dat gewichtloos kan vliegen? In dit fascinerende en prachtig geÃ¯llustreerde boek vertelt de wereldberoemde evolutiebioloog Richard Dawkins hoe dieren en mensen de zwaartekracht hebben weten te overwinnen. Maar het gaat in zijn nieuwste boek ook over het vliegen van de geest, over het ontsnappen aan het alledaagse, met behulp van de wetenschap en de verbeelding. Van de mythische Icarus tot Argentavis magnificens, de grootste vliegende vogel ooit; van de Wright Flyer en de Boeing 747 tot de slechtvalk en het elfje Tinkelbel in Peter Pan, ze vliegen allemaal over.

The post Het wonder van vliegen appeared first on Ramsj.

Planten en Darwin

bwhontwerpers — Fri, 28 Aug 2026 08:25:25 +0000

In ‘Planten en Darwin’ laat Charles Darwin zien dat hij niet alleen de grondlegger was van de evolutietheorie bij dieren, maar ook een pionier in het plantenonderzoek. Het boek bundelt Darwins belangrijkste teksten over planten, aangevuld met duiding door evolutiebioloog James T. Costa. Per hoofdstuk staat een andere plant centraal, met aandacht voor bestuiving, vleesetende planten en bloemvariatie. Botanische illustraties uit historische collecties versterken de wisselwerking tussen wetenschap en kunst.

The post Planten en Darwin appeared first on Ramsj.

In de diepzee is geen licht (maar wel rijkdom)

bwhontwerpers — Fri, 28 Aug 2026 08:25:25 +0000

Door de energietransitie groeit de vraag naar zeldzame metalen zoals nikkel, kobalt en neodymium, waardoor de diepzee en haar mangaanknollen plots economisch interessant worden. Maar de diepzee is veel meer dan een grondstoffenmagazijn. Ze speelt een cruciale rol als klimaatbuffer, zuurstofproducent, afvalverwerker en voedselbron voor miljoenen mensen. ‘In de diepzee is geen licht (maar wel rijkdom)’ schetst Pieter Van Dooren voor het eerst een breed en samenhangend beeld van die verborgen wereld: het ‘achtste continent’, dat de mens nog niet heeft bezet. In toegankelijke, verhalende taal neemt hij de lezer mee langs bizarre diepzeedieren, extreme ecosystemen, wetenschappers, duikers, duikboten en geopolitieke belangen. Hij onderzoekt hoe leven mogelijk is in volledige duisternis en enorme druk, én wat de diepzee betekent voor de toekomst van de mens. Het resultaat is een epische ontdekkingsreis naar een van de laatste onbekende gebieden op aarde.

The post In de diepzee is geen licht (maar wel rijkdom) appeared first on Ramsj.

Waar zijn ze dan?

bwhontwerpers — Fri, 28 Aug 2026 08:25:25 +0000

Hoeveel planeten lijken eigenlijk op de aarde? Hoe herkennen astronomen zulke werelden? En als daar leven zou zijn, over wat voor leven hebben we het dan? De mensheid zoekt al decennialang naar buitenaards leven. Maar zoeken zij misschien ook naar óns? Moeten we bang zijn voor een mogelijke ontmoeting ? en zo ja, waarvan precies? En hoe groot zou de maatschappelijke en mentale schok zijn als we daadwerkelijk tekenen van leven buiten de aarde ontdekken? Wetenschapsjournalist Pieter Van Dooren geeft antwoord op al deze vragen, gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten uit astronomie, biologie en ruimteonderzoek. Ook de ultieme vraag uit de wetenschap komt aan bod: ‘Waar zijn ze dan?’ ? het beroemde Fermi-paradoxvraagstuk. Kan die eindelijk beantwoord worden? Voorlopig lijkt het speurwerk in de ruimte allesbehalve afgerond. Pieter Van Dooren was jarenlang wetenschapsjournalist bij De Standaard en staat bekend om zijn heldere en toegankelijke uitleg van complexe wetenschappelijke thema’s.

The post Waar zijn ze dan? appeared first on Ramsj.

Voor alles is er een uur

bwhontwerpers — Fri, 28 Aug 2026 08:25:25 +0000

Een unieke kijk op de bijzondere objecten die we vaak een leven lang met ons meedragen Het horloge is een van de trouwste bondgenoten van de mens ? vroeger én nu. Het reist met ons mee over de hele wereld: van de bodem van de diepste oceanen tot de hoogste toppen van de Everest, en zelfs tot voorbij de grenzen van onze planeet, naar de maan. Al eeuwenlang geven horloges vorm aan de sociale en economische ontwikkeling van de moderne samenleving. Ze zijn niet alleen meetinstrumenten, maar ook vensters op de motivatie van historische makers én op het hedendaagse ambacht. Tijdmeting vormt een unieke kruising van kunst en wetenschap. De horlogerie is onderdeel van een immens onderzoeksveld dat zich richt op één fundamenteel begrip: tijd. In ‘Voor alles is er een uur’ wordt de wereld verkend waarin horloges bestaan en waarin onerzocht wordt wat hun invloed is op de mensen die hun leven ermee verweven. Van Marie Antoinette en Mary, Queen of Scots tot Albert Einstein en Isaac Newton ? en tot Rebecca Struthers, die in haar eigen atelier de traditie voortzet.

The post Voor alles is er een uur appeared first on Ramsj.

Een wereld vol bomen

bwhontwerpers — Fri, 28 Aug 2026 08:25:25 +0000

In ‘Een wereld vol bomen’ beschrijft de auteur Victor Coutard in woord en beeld 70 soorten bomen, en de belangrijke ecologische, sociale en economische rol van bomen. Kom alles te weten over hun kenmerken en maak kennis met typische anekdotes, mythen, symbolen en andere bijzonderheden over bomen.

The post Een wereld vol bomen appeared first on Ramsj.

Het wonder van complexe systemen

bwhontwerpers — Mon, 06 Jul 2026 08:43:04 +0000

In ‘Het wonder van complexe systemen’ deelt Giorgio Parisi zijn inzichten uit vijftig jaar onderzoek naar natuurkundige verschijnselen. Ooit een jonge student in Rome, is hij nu een internationaal erkend wetenschapper en Nobelprijswinnaar. Het boek belicht zijn baanbrekende werk aan deeltjes en spreeuwen, en vormt een ode aan de wetenschap.

The post Het wonder van complexe systemen appeared first on Ramsj.

Het N-woord

bwhontwerpers — Mon, 06 Jul 2026 08:43:04 +0000

In de achttiende en negentiende eeuw beschreven woordenboeken en naslagwerken ‘negers’ op racistische wijze en verspreidden zij mythen, zoals dat ze niet konden niezen. Deze stereotypering leidde tot schrijnende situaties, waaronder tentoonstellingen van zwarte mensen in Nederland rond 1900. ‘De geschiedenis van het n-woord’ weerspiegelt witte superioriteitswaan, wat ook zichtbaar is in het Nederlandse taalgebruik. Ewoud Sanders, taalhistoricus en journalist, onderzoekt deze beladen geschiedenis.

The post Het N-woord appeared first on Ramsj.

Over de Russische invloed op de Nederlandse cultuur

bwhontwerpers — Mon, 06 Jul 2026 08:43:04 +0000

Deze bundel is verschenen vanwege het twintigjarig jubileum van het Nederlands instituut in Petersburg en bevat bijdragen van diverse betrokkenen, zoals historici, wetenschappers, kunstenaars en vertalers. Hij is bedoeld voor iedereen die interesse heeft in de Russisch-Nederlandse relaties.

The post Over de Russische invloed op de Nederlandse cultuur appeared first on Ramsj.

De insectencrisis

bwhontwerpers — Mon, 06 Jul 2026 08:43:03 +0000

Millman toont aan wat er verloren gaat als insecten verdwijnen, zoals bloemen, vogels en ons voedsel. In zijn boek beschrijft hij hoe insecten wereldwijd sterk afnemen, soms met meer dan 90%. Ook legt hij uit waarom deze terugloop zo gevaarlijk is: zonder insecten lopen landbouw, vogels, vissen en ons leven gevaar. Het boek is tegelijk een wake-upcall en een eerbetoon aan insecten.

The post De insectencrisis appeared first on Ramsj.

Op de huid van de heide

bwhontwerpers — Mon, 06 Jul 2026 08:43:03 +0000

Als bioloog onderzoekt Piet J. van den Hout de natuur jarenlang op basis van hypothesen. Hij doet prachtig en nuttig werk, maar realiseert zich gaandeweg dat hij als wetenschapper iets is kwijtgeraakt, iets wat hij in zijn jeugd nog had en waarvan het gemis steeds sterker wordt. Want waar is de betovering door de natuur gebleven? Van den Hout verlaat de wetenschap en wandelt de Regte Heide op, een door bossen en beekdalen omgeven heidegebied even ten zuiden van Tilburg. Een jaar lang kijkt hij, zonder vooraf opgestelde onderzoeksvraag, tot in de kleinste details naar het leven van dieren, planten en schimmels, naar hun samenwerking en hun strijd. Natuurlijk blijft hij ook de wetenschapper die wil begrijpen, maar hij gaat verder. Hij begeeft zich steeds dieper in de leefwereld van de vaste en tijdelijke bewoners van het gebied. Dat levert intieme ontmoetingen op met dieren die gaandeweg bekenden worden en hem weer terug weten te gidsen naar een wereld die hij lange tijd kwijt was.

The post Op de huid van de heide appeared first on Ramsj.

Het universum in een doos

bwhontwerpers — Mon, 06 Jul 2026 08:43:03 +0000

Kosmologie is een lastige wetenschap. Niemand kan immers zijn eigen sterren, planeten of sterrenstelsels maken om zijn theorieën te testen. Maar de afgelopen decennia is er een nieuw soort natuurkunde ontstaan om de kloof tussen theorie en experiment te dichten. Door gebruik te maken van de kracht van moderne supercomputers, hebben kosmologen simulaties gebouwd die nieuwe inzichten bieden in de diepe geschiedenis van ons universum, waardoor eeuwenoude ideeën voor het eerst kunnen worden getest.

The post Het universum in een doos appeared first on Ramsj.

De snuiters

bwhontwerpers — Fri, 27 Mar 2026 07:30:12 +0000

Rhinogradentia zijn fictieve dieren, die zich voortbewogen met hun neus; het zijn als het ware ‘neusgangers’, of ‘snuiters’. Ze vertoonden de meest bizarre evolutionaire aanpassingen. Sommige konden vliegen, andere groeven als een mol, weer andere vingen insecten met hun neus. Ze leefden op een archipel in de Stille Oceaan, die al lang geleden in de golven verdwenen is, naar verluidt als gevolg van een atoomexplosie. Harald StÃ¼mpke publiceerde zijn boek over deze snuiters in 1961 en voegde er prachtige door hemzelf gemaakte tekeningen van de dieren aan toe. Jelle Reumer maakte een fraaie vertaling van deze klassieker en schreef een uitgebreide inleiding. Hij laat zien dat ‘De snuiters’ weliswaar een voorbeeld is van wetenschappelijke humor en fantasie, maar dat het geen onzin is. Het werk van Harald StÃ¼mpke is wel degelijk gebaseerd op verschillende evolutionaire principes.

The post De snuiters appeared first on Ramsj.