Populaire wetenschap — Ramsj

Spelen met oneindigheid

bwhontwerpers — Fri, 29 Aug 2025 08:02:15 +0000

Alles wat we opslaan op de computer wordt vertaald naar eindige rijen nullen en enen. Maar wat als zo’n rij, net als de simpele getallenrij 1, 2, 3, ?, oneindig lang doorgaat? Hoe kunnen we dat dan toch op een eindige manier beschrijven? Wat voor patronen zijn daarin te vinden? En zijn er verschillende soorten oneindigheid? Wiskundige Hans Zantema neemt ons mee op een speelse reis door de wiskundige oneindigheid. Hij laat onder meer zien hoe je oneindige rijen kunt omzetten in verrassende figuren, met soms prachtige symmetrieën of fractale patronen. Ieder hoofdstuk eindigt met een pittige wiskundige puzzel, waarover je niet oneindig lang na hoeft te denken. Tot zijn emeritaat in 2022 werkte Hans Zantema als hoofddocent in de informatica aan de Technische Eindhoven en als hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

The post Spelen met oneindigheid appeared first on Ramsj.

Aardobservatie

bwhontwerpers — Tue, 03 Jun 2025 09:11:41 +0000

Satellieten zijn van levensbelang. Ze zorgen er niet alleen voor dat je mobiele telefoon altijd precies weet waar je bent, ze bieden wetenschappers ook cruciale inzichten in de veranderende aarde. Satellieten houden tegenwoordig namelijk heel precies in de gaten hoe hard de ijskappen smelten, hoe snel de zeespiegel stijgt en hoe aardbevingen en tsunami’s ontstaan. In dit rijk geÃ¯llustreerde boek laten vier experts in de geodesie zien hoe belangrijk aardobservatie is, zowel in het dagelijks leven als in de wetenschap. Ze nemen je mee op een spannende reis vanaf de eerste landmetingen in de oudheid tot aan het huidige tijdperk waarin talloze satellieten de aarde voortdurend observeren. Aan de hand van illustratieve voorbeelden maken de auteurs duidelijk hoe diep mondiale plaatsbepaling en navigatie met satellieten doordringen in ons dagelijks leven. Ook geven ze aan welke fundamentele bijdragen de geodesie levert aan het begrijpen van het aardsysteem en het bepalen van de gevolgen van klimaatverandering.

The post Aardobservatie appeared first on Ramsj.

Koffiekunde

bwhontwerpers — Tue, 03 Jun 2025 09:11:33 +0000

Koffie is waarschijnlijk rond de 15e eeuw in Jemen ‘uitgevonden’ en tegenwoordig niet meer uit ons leven weg te denken. In ‘Koffiekunde’ duikt farmacoloog en koffieonderzoeker Bertil Fredholm in de wetenschap achter dit geliefde drankje. ‘Koffiekunde’ bevat zowel leuke koffiefeitjes om te delen bij het koffieapparaat, als kritische informatie over hardnekkige koffiefabels en gezondheidsclaims. Fredholm neemt je mee van de geschiedenis van koffie tot de chemie van cafeÃ¯ne en de effecten op ons lichaam. Hoe heeft koffie zich over de wereld verspreid? Waarom geeft dit drankje ons energie? Hoe haal je de beste smaak uit een koffieboon? Helpt koffie ziekten zoals Parkinson voorkomen? En houdt het ons jong of maakt het ons juist sneller oud? Dit boek bevat het antwoord op elke vraag die je ooit hebt gehad over koffie en gezondheid.

The post Koffiekunde appeared first on Ramsj.

Kantelpunt

bwhontwerpers — Tue, 25 Feb 2025 07:28:58 +0000

In de Kaspische Zee, een gesloten ecosysteem met een eigen evolutie, zijn de oorspronkelijke schelpdieren in de twintigste eeuw vrijwel geheel verdrongen door soorten die daar helemaal niet thuishoren. Komt het door klimaatveranderingen, zeespiegelschommelingen en bodemdaling, nieuwe scheepvaartkanalen? Is zoiets eerder gebeurd in het geologisch verleden? Moeten we er iets aan doen, en waarom wel of niet? Al deze veranderingen vormen het thema van een groot Europees onderzoeksproject, waaraan geologen en biologen uit twintig landen hebben meegedaan. Salomon Kroonenberg neemt je mee naar de Kaspische Zee. Hij doet niet alleen verslag van hoe steuren, zeehonden en schelpdieren reageren op geologische en door de mens veroorzaakte veranderingen, maar hij laat ook zien hoe wetenschappelijk onderzoek werkt, en hoe weinig we eigenlijk nog weten. De kantelpunten in de biodiversiteit van de Kaspische Zee blijken model te staan voor die van de hele aarde.

The post Kantelpunt appeared first on Ramsj.

Tijd

bwhontwerpers — Tue, 25 Feb 2025 07:28:58 +0000

We kunnen ons geen dagelijks leven voorstellen zonder tijd. De tijd geeft ons houvast en is bepalend voor hoe het leven op aarde is ingericht. Maar als het gaat om de rest van het heelal, is hij eigenlijk heel bedrieglijk. Guido Tonelli laat zien hoe tijd en het concept ‘nu’ buiten onze kleine planeet hun betekenis verliezen. Achter de schijnbare regelmaat van onze tijd gaat een kosmos van ingestorte zonnestelsels en verwoeste sterrenstelsels schuil. ‘Tijd’ moedigt ons aan om onze zekerheden los te laten en onze toevlucht te zoeken bij zowel de logica als de verbeelding. Aan de hand van voorbeelden uit de mythologie, kunst en filosofie schrijft Tonelli een even toegankelijke als zorgvuldige cultuurgeschiedenis van de tijd.

The post Tijd appeared first on Ramsj.

Gebruik je hersens!

bwhontwerpers — Fri, 03 Jan 2025 15:44:38 +0000

Voor de meeste boeken over hersenen moet je een universitaire of ten minste een voortgezette opleiding hebben gevolgd om ze te kunnen lezen. Dat geldt ook voor zijn eigen boeken, bedacht Arie Bos. Terwijl hij eigenlijk vond, dat iedereen zou moeten kunnen lezen wat hij daarin beweert. Daarom besloot hij een versie te maken die voor ieder mens, en ook voor scholieren in de hoogste klassen van de middelbare school, leesbaar zou moeten zijn. Diverse mensen met wel een universitaire achtergrond reageerden op dit plan met de verzekering, dat ook zij op zo’n boek wachtten. Arie Bos verdedigt in ‘Gebruik je hersens!’ dat niet de hersenen ons gebruiken, maar dat wij onze hersenen gebruiken. Dat doet hij door de werking en de bouw van de hersenen uit te leggen en de rol die het bewustzijn hierin speelt. Wij zijn niet onze hersenen, maar door ze te gebruiken maken we ze tot een bij ons passende hulp voor al ons doen en laten. Hierbij komen zoveel aspecten ter sprake dat je, wanneer je het boek uit hebt, heel veel over hersenen weet.

The post Gebruik je hersens! appeared first on Ramsj.

Buiten adem

bwhontwerpers — Tue, 03 Sep 2024 06:50:39 +0000

Dit boek neemt je mee in de internationale inspanningen om het coronavirus te begrijpen en onder controle te krijgen. Je beleeft dit avontuur vanuit het perspectief van de wetenschappers. ?Buiten adem? van wetenschapsjournalist en veelgevraagd spreker David Quammen neemt je mee in de verwoede internationale inspanningen om sars-cov-2 te begrijpen en onder controle te krijgen. Het voert je mee op de meedogenloze reis het coronavirus achterna, dat waarschijnlijk een ‘eeuwig virus’ zal zijn, voorbestemd om onder de mensheid te circuleren en ons eindeloos te kwellen. Quammen legt uit dat epidemiologen deze pandemie zagen aankomen, maar dat hun waarschuwingen om politieke of economische redenen werden genegeerd en hij analyseert dat de precieze oorsprong van dit virus misschien nog jaren onbekend zal blijven.

The post Buiten adem appeared first on Ramsj.

DNA tot Z

bwhontwerpers — Tue, 03 Sep 2024 06:50:34 +0000

De nieuwste wetenschappelijke doorbraken met puntig commentaar van cabaretier Dolf Jansen. Van Nobelprijswinnaars tot neutrino-onderzoekers. Van zombiecel-professor tot zwarte gaten specialist. In ‘DNA tot Z’ komen zesentwintig wetenschappers aan het woord die tot de allerbesten in hun vakgebied behoren. Dat levert 26 interessante interviews van Jim Jansen op, gevolgd door 26 rake columns van zijn broer Dolf, met hier en daar een inzicht waar wetenschappers zich wellicht nog generaties lang over zullen verbazen.

The post DNA tot Z appeared first on Ramsj.

Honkvast

winkelbeheer — Tue, 12 Jul 2022 10:05:29 +0000

Steffie van den Oord zocht in ‘Honkvast’ vijftien plaatsgebonden ouderen op en vertelt hun verhaal. Ze leven achter afbladderende raamkozijnen of ouderwetse gordijnen, door de jaren heen zijn ze bijna vergroeid geraakt met het huis waar ze geboren en getogen zijn, of introuwden. Achter geheimzinnige gevels vonden ze de recepten en rituelen om door te gaan. De dood is dichtbij maar ze zijn springlevend, en wat er ook gebeurt: ze zullen nooit vertrekken. ‘Honkvast’ vertelt het verhaal over deze markante personen en plekken. Zoals over het huis bij het kerkhof, waar een vrouw woont die de levens van de doden kent, of de dienstwoning waar een 105-jarige agent wakker ligt. Hun woningen zijn bedreigde landschappen geworden, met interieurs uit een ver verleden. Als zij er ooit weggaan, gaat alles op de schop. Maar tot die tijd weigeren ze om ’tussen die oude mensen in het bejaardenhuis’ te gaan zitten.

The post Honkvast appeared first on Ramsj.

Erfgenamen van de aarde

bwhontwerpers — Tue, 27 Oct 2020 12:29:11 +0000

De mens brengt de natuur onherstelbare schade toe. Toch? Chris D. Thomas, ecoloog en milieudeskundige, meent dat dit niet het hele verhaal is en laat zien dat de natuur terugvecht. Onze aanwezigheid vergroot juist de biologische diversiteit in heel wat delen van de wereld en versnelt het ontstaan van nieuwe soorten. Als het leven kan herstellen van de asteroïde-inslag die de dinosauriërs uitroeide, waarom zou het dan niet bestand zijn tegen de effecten van de consumerende en producerende mens? Met het oog van een bioloog en de brede blik van een ecoloog laat Thomas ons de relatie mens-natuur opnieuw bezien. En hij herinnert ons eraan dat het verhaal van het leven vooral een verhaal over verandering is.

The post Erfgenamen van de aarde appeared first on Ramsj.

Ontspoorde wetenschap

bwhontwerpers — Wed, 01 Apr 2020 13:35:16 +0000

De fraudezaak van psycholoog Diederik Stapel veroorzaakte recent grote onrust in de Nederlandse wetenschap. Was deze affaire het topje van de ijsberg? Onderzoeksjournalist Frank van Kolfschooten, die sinds de jaren negentig al vele onthullingen deed over fraude- en plagiaatzaken, ging op zoek naar nieuwe voorbeelden die tot nu toe buiten de publiciteit zijn gebleven. Hij ontdekte opnieuw spectaculaire zaken van wetenschappers die onderzoeksresultaten verzinnen/vervalsen of het werk van collega’s overschrijven. Hij tekende ook ervaringen op van Nederlandse slachtoffers van bedriegers in de internationale wetenschappelijke wereld. In ‘Ontspoorde wetenschap’, dat ook een overzicht biedt van de belangrijkste fraudegevallen uit de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis, laat Van Kolfschooten zien dat universiteiten door ondeugdelijke procedures en gebrek aan expertise geregeld falen bij de afwikkeling van schandalen. Het resultaat is een zeer smakelijk en spannend geschreven boek.

The post Ontspoorde wetenschap appeared first on Ramsj.

Mismatch

bwhontwerpers — Wed, 01 Apr 2020 13:35:15 +0000

Onze hersenen zijn voor een belangrijk deel nog net zo geprogrammeerd als die van onze prehistorische voorouders. Toch ziet de moderne omgeving er heel anders uit. Het gevolg is mismatch. ‘Mismatch’ verklaart waarom er zoveel mensen rondlopen met rugklachten, hart- en vaatziekten, diabetes en overgewicht, depressies en burn-outs. Maar de invloed van mismatch reikt veel verder dan onze gezondheid. Ook in ons liefdesleven, opvoeding, politiek, werk, geloof en milieu komt het veelvuldig voor, zonder dat we ons ervan bewust zijn. In dit fascinerende populair-wetenschappelijke boek laten Ronald Giphart en Mark van Vugt zien hoe mismatch ons beïnvloedt en hoe we er in het dagelijks leven beter mee om kunnen gaan.

The post Mismatch appeared first on Ramsj.

Galois

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:25 +0000

In 1832 stierf Évariste Galois in een duel. Hij was 20! De avond daarvoor schreef hij nog snel een samenvatting van zijn mathematisch werk. Op zijn vijftiende ontdekte hij de wiskunde, en daarmee zijn roeping. Maar zijn ideeën worden dan nog niet begrepen. Miskenning is zijn deel. Toch is Galois de geniale grondlegger van de groepentheorie, die veel gebieden van de zuivere wiskunde inspireert maar ook veel praktische toepassingen kent in technologie en sociale wetenschappen.

The post Galois appeared first on Ramsj.

Le Maître

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:25 +0000

Georges Lemaître lanceerde in 1931 de originele gedachte dat ons heelal met een oerknal vanuit één punt begonnen is. Sinds 1927 had hij de door Hubble gemeten vluchtsnelheden van sterrenstelsels durven verklaren in termen van een expanderend heelal. Zijn ideeën vormden een doorbraak in de kosmologie, maar Lemaître heeft ook zijn sporen verdiend in de mechanica, de algebra en het wiskundeonderwijs, terwijl hij ook pionier was op computergebied.

The post Le Maître appeared first on Ramsj.

Boltzmann

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:25 +0000

Ludwig Boltzmann (1844-1906) was zijn tijd ver vooruit. Hij beschreef de snelheidsverdelingen van de verschillende vrijheidsgraden van moleculaire beweging en leidde hieruit een statistische formule af voor entropie. Dat ging de meeste van zijn collega’s te ver. Toen bleek dat hij in de behoudende universitaire wereld niet zou doorbreken, maakte de toch al labiele genie een eind aan zijn leven. Hij liet zien dat een nieuwe theorie ook een publiek nodig heeft dat er onbevangen naar wil luisteren.

The post Boltzmann appeared first on Ramsj.

Von Braun

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:24 +0000

Wernher von Braun ontwikkelde de beroemde V2-raket, een dodelijk wapen dat vooral in Engeland veel slachtoffers maakte. Hoewel hij voor de nazi’s werkte, werd Von Braun in 1942 gearresteerd door de Gestapo. De beschuldiging luidde dat hij meer geïnteresseerd was in ruimtereizen dan in het winnen van een oorlog. Toen de Russen Peenemunde innamen, vluchtte Von Braun naar het Westen. Met andere raketwetenschappers werkte hij in de VS aan kernraketten. Maar ruimtevaart bleef zijn grote liefde.

The post Von Braun appeared first on Ramsj.

Poincaré

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:24 +0000

Henri Poincaré (1854-1912) is minder bekend dan zijn neef Raymond die president van Frankrijk was. Henri was zo geniaal, veelzijdig en productief dat pas een eeuw na zijn dood de eerste biografen het aandurfden een overzicht van zijn werk te geven. Hij gaf een aanzet tot de chaostheorie, vond de algebraïsche topologie uit en formuleerde voor Einstein het wiskundig raamwerk van de relativiteitstheorie. Daarnaast mengde hij zich in het filosofisch debat over de natuurwetenschap in het algemeen.

The post Poincaré appeared first on Ramsj.

Champollion

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:24 +0000

Jean-François Champollion ontcijfert in 1822 het hiërogliefenschrift met behulp van de steen van Rosetta. Champollions oudere broer Jacques-Joseph is historicus en archeoloog met een passie voor het oude Egypte. Jacques-Joseph krijgt in 1802 wel een kopie van de steen van Rosetta in handen, maar deze is van slechte kwaliteit. Pas in 1815 ontvangt Champollion een kopie waarmee hij een goede vergelijking van de teksten kan uitvoeren.

The post Champollion appeared first on Ramsj.

De Becquerel-Dynastie

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:23 +0000

In 1903 kreeg Henri Becquerel in 1903 de eerste Nobelprijs voor de natuurkunde voor zijn onderzoek naar radioactiviteit. Hij accepteerde de prijs met enige aarzeling, want hij vond dat zijn vader en grootvader de prijs meer verdienden. Drie generaties Becquerel werkten samen in hetzelfde laboratorium en publiceerden gemeenschappelijke artikelen over fluorescentie. ‘De Becquerel-dynastie’ beschrijft hun eerste onderzoek naar lichtgevende materialen tot het laatste baanbrekende werk in de kwantummechanica van Jean, de zoon van Henri Becquerel.

The post De Becquerel-Dynastie appeared first on Ramsj.

Gauss

bwhontwerpers — Fri, 27 Oct 2017 12:53:23 +0000

De Duitse wiskundige en natuurkundige Carl Friedrich Gauss (1777-1855) is een van de grootste wiskundige genieën aller tijden. Volgens Gauss was de wiskunde de discipline die de natuurlijke basis is van alle andere toegepaste wetenschappen. Zijn wiskundige theorieën, zoals de Kleinstekwadratenmethode en de theorie van de Conforme afbeelding, worden nu nog steeds gebruikt in de toegepaste wetenschappen. Gauss was ook een briljante uitvinder.

The post Gauss appeared first on Ramsj.