Essays — Ramsj

Interieurs van herrijzend Nederland 1940-65

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:39 +0000

In korte tijd wist Nederland te herstellen van de enorme oorlogsschade. Na een moeilijke start van schaarste kwamen er tussen 1945 en 1965 meer dan 2,5 miljoen nieuwe bouwwerken bij. De bijbehorende binnenruimten waren veelzijdig in vormgeving voor wonen en werken, leren en kerken, winkelen en ontspannen. Dankzij overheidssteun voor standaardisatie en mechanisatie werd snelle en massale productie mogelijk van gebouwen, meubels en materialen voor de aankleding van de interieurs. Goed Wonen werd een begrip. Intussen wordt het steeds moeilijker om nog volledig originele interieurs uit het midden van de twintigste eeuw te vinden. Deels door slijtage, deels door verandering in smaak en techniek, maar ook door onbekendheid en onderwaardering. Interieurs van herrijzend Nederland 1940-1965. Binnenruimten van een opkomende welvaartsstaat biedt een overzicht van de monumentale binnenhuiskunst tot de toevallig ontstane interieurs uit de wederopbouwperiode. Het boek bevat beknopte essays over de voornaamste ontwikkelingen, thematische hoofdstukken over kleur, materialen, comfort en techniek en honderden afbeeldingen.

The post Interieurs van herrijzend Nederland 1940-65 appeared first on Ramsj.

Wat is een klassieke roman?

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:38 +0000

Hoe komt het toch dat door de eeuwen heen auteurs en boeken die in hun tijd beroemd waren in de vergetelheid raakten, terwijl andere de tand des tijds hebben doorstaan? Waarom lezen we nog steeds Erasmus en T.S. Eliot, Emants en J.L. Borges? En zullen onze grote hedendaagse schrijvers als Harry Mulisch, Amos Oz en Nadine Gordimer over enkele generaties vergeten zijn? Wat maakt de klassieke schrijvers, ook die van de moderne tijd, tot klassieke schrijvers, en wat is eigenlijk klassiek? J.M. Coetzee heeft zich steeds met deze vragen beziggehouden en ons met zijn bewonderenswaardig inlevende en toegankelijke essays verbluft. Zijn vragen zijn de vragen van een lezer, zijn conclusies helder en overtuigend. Hoe komt een canon eigenlijk tot stand en waarom verandert die? Welke boeken overleven en welke worden vergeten? Welke rol spelen daarbij de auteur zelf, de lezer, de tijdgeest, of ons beeld van hen? Wat beroeren Defoe en Dostojevski in ons dat hun boeken zo’n onvergetelijke indruk maken? Wie Coetzee’s essays leest stelt weldra vast dat er verwantschap is en eenzelfde soort interesses: Coetzee en de door hem geportretteerde boeken en auteurs proberen antwoord te geven op de belangrijkste vraag van alle literatuur: wat is dat eigenlijk, een mens, en hoe reageert hij in de liefde, in het gevaar, en in een samenleving die nog ver, heel ver verwijderd is van het paradijs op aarde.

The post Wat is een klassieke roman? appeared first on Ramsj.

De onbetrouwbare verteller

bwhontwerpers — Fri, 29 Aug 2025 08:02:12 +0000

‘Hij is een origineel schrijver en denker en een geweldig stilist, met niet zelden een fijnzinnig gevoel voor humor. Hij maakt nieuwsgierig, zet aan tot denken en is kritisch op een zeer unieke manier.’ Zo beschreef de jury van de J.H. Heldringprijs 2018 het werk van Maxim Februari, schrijver van romans, verhalen, essays en columns waarin de grote thema’s van deze tijd erudiet worden besproken, met oog voor de eigenaardigheden van het dagelijks leven. In De onbetrouwbare verteller werpt Februari nieuw licht op zijn oude overtuigingen. Zijn kerngedachte is dat je de complexiteit van het bestaan niet kunt samenvatten in modellen en rationalisaties. Als je probeert greep op de wereld te krijgen door te schrijven, ontgaat je de essentie. Ook de toekomst valt niet met data en formele taal te voorspellen, die kun je alleen vormgeven door zelf te handelen. Liefst met moed, betrouwbaarheid en enig plezier. De onbetrouwbare verteller is een selectie eerder verschenen essays, columns en lezingen. Plus een kort verhaal, ‘Razernij’, waarin het psychologische portret wordt geschetst van een jongeman die onverwacht iets niet wil.

The post De onbetrouwbare verteller appeared first on Ramsj.

Vechtmemoires

bwhontwerpers — Fri, 29 Aug 2025 08:02:12 +0000

Waarom vallen alle vrouwen voor de personages van Tommy Wieringa? Waarom zijn Arnon Grunbergs helden gedoemd om te falen? Waarom is ironie de ziekte van deze tijd – en van de literatuur in het bijzonder? Waarom zijn de jonge schrijvers van nu zo bang voor intimiteit? Waarom is het not done om een overhemd met een borstzakje te dragen? Met Clausewitz en De republiek vestigde Joost de Vries zich al als een van de meest originele romanschrijvers van zijn generatie – met Vechtmemoires toont hij zichzelf een essentieel criticus. In negentien met elkaar vervlochten, sprankelende essays onderzoekt De Vries de (literaire) cultuur van de eenentwintigste eeuw, waarbij hij met speels gemak wisselt tussen reisreportage en literatuurkritiek, tussen close reading en verhalende memoires. Impliciet en niet-zo-impliciet ontstaat er een zelfportret van de schrijver als lezer. Of hij nu schrijft over Henry Kissinger, Tiger Woods, Girls, of de aandrang van volwassen mannen om de slag bij Waterloo na te spelen, steeds bedrijft De Vries in Vechtmemoires kritiek in zijn meest vrije vorm – overrompelend, gewaagd, eclectisch en zonder zichzelf al te serieus te nemen.

The post Vechtmemoires appeared first on Ramsj.

Dagelijks werk

bwhontwerpers — Thu, 17 Jul 2025 07:52:55 +0000

Renate Dorrestein presenteert in ‘Dagelijks werk’ de praktijk van haar schrijversleven aan de hand van een selectie teksten die laat zien hoe lang zij bezig is bepaalde thema’s te exploreren. Dwarsligger 652 is Dagelijks werk, de literaire autobiografie van Renate Dorrestein. Renate Dorrestein is niet alleen de auteur van tientallen boeken, zij schreef bovendien talloze artikelen en gaf vele lezingen. In Dagelijks werk presenteert zij de praktijk van haar schrijversleven aan de hand van een selectie van teksten die onder meer laat zien hoe lang zij al bezig is bepaalde thema’s te exploreren. Samen vormen die teksten een indrukwekkend schaduwoeuvre en geven ze de bronnen van Dorresteins werk prijs. Wat evenmin eerder tussen twee kaften belandde, is Dorresteins correspondentie met lezers, redacteuren, boekverkopers en collega’s. Bij elkaar laten deze hoogst uiteenlopende verbale uitingen onverwachte facetten van ‘een schrijversleven’ zien. Dorrestein schreef rake en vermakelijke teksten bij de door haar gekozen stukken. Niet alleen gunt zij de lezer zo een herkenbaar tijdsbeeld, indirect schreef zij met deze compositie een autobiografie. Een genot voor haar vele trouwe lezers, maar ook een inspirerende leidraad voor wie net als zij gefascineerd is door het beroep waarin zij excelleert: het schrijverschap.

The post Dagelijks werk appeared first on Ramsj.

Luisteren naar sprinkhanen

bwhontwerpers — Thu, 17 Jul 2025 07:52:49 +0000

Arundhati Roy werd wereldberoemd met haar roman De God van Kleine Dingen. Naast een zeer getalenteerd romancier is Roy een formidabel essayiste. In Luisteren naar sprinkhanen schrijft ze helder en gepassioneerd over een actueel onderwerp dat iedereen aangaat: de waarde van democratie in de eenentwintigste eeuw. In deze essays onderzoekt Arundhati Roy de schaduwzijde van de democratie in haar thuisland India. Cultureel nationalisme en neofascisme komen aan de oppervlakte van een land dat zichzelf beschouwt als de grootste democratie ter wereld. Roy beschrijft de systematische onderdrukking van religieuze en etnische minderheden, de toename van terroristische aanslagen en het lot van de armen die massaal uit hun woningen worden gejaagd door roofzuchtige bedrijven. Verder schrijft ze onder meer over de burgerlijke opstanden tegen de militaire bezetting en levert ze een indrukwekkende analyse van de aanslagen in Mumbai van november 2008.

The post Luisteren naar sprinkhanen appeared first on Ramsj.

Vis in bad

bwhontwerpers — Thu, 17 Jul 2025 07:52:49 +0000

‘Het gen van de ziel’, ‘Vis in bad’, ‘Winterslaap’, ‘Kleurenleed’, ‘Doen alsof je doet alsof’: zet de titels van de essays op een rij en je krijgt een eerste indruk van de grenzeloze interesse en het associatieve denkvermogen van Tijs Goldschmidt. Na het succes van Kloten van de engel komt de uitvinder van ‘vaag denken’ met een nieuwe bundeling beschouwingen over mensen en dieren. ‘De kloof tussen mens en dier is geforceerd. Ik stoor me eraan dat de mens per definitie boven het dier wordt gesteld. De overgang tussen mens en dier ligt gradueel. Vind ik. Maar soms verander ik even van gedachten.’ Met zijn beschouwingen wil Goldschmidt de kloof tussen alfa, bèta en gamma overbruggen. ‘Ik hoop een verbindende schakel te zijn, een missing link. Ik heb er plezier in mensen die schrikken van de naam van een gen ongemerkt iets te laten begrijpen waarvan ze denken dat het niets voor hen is.’

The post Vis in bad appeared first on Ramsj.

De rode lijster

bwhontwerpers — Tue, 03 Jun 2025 09:11:33 +0000

De natuur staat onder zware druk. Wetenschappelijke rapporten stellen dat de biodiversiteit onder andere door intensieve monocultuur, ontbossing en klimaatverandering dramatisch is afgenomen en dat deze daling de komende jaren zal doorzetten. De afname van soorten is voer voor discussies aan talkshowtafels en op opiniepagina’s in kranten. Toch rijzen er ook vragen, zoals: Moet iedere vogelsoort wel worden beschermd? En moet dat tegen iedere prijs? In dit prikkelende essay zoekt Fred Wouters, oud-directeur van Vogelbescherming Nederland, al schrijvende naar antwoorden op deze en andere uiterst complexe en gevoelige vraagstukken. Hij doet dit aan de hand van voorbeelden uit zijn periode als directeur. Hij analyseert de problemen, bestudeert politieke besluiten en de laatste wetenschappelijke inzichten en praat vooral met heel veel betrokkenen uit het hele land. Het resultaat is een even gedurfd als urgent essay waarin Wouters ook het handelen van Vogelbescherming Nederland zelf onder de loep neemt. Fred Wouters heeft veel ervaring in de nationale en internationale natuurbescherming en was tot 2022 directeur van Vogelbescherming Nederland.

The post De rode lijster appeared first on Ramsj.

Eén erwt maakt nog geen snert

bwhontwerpers — Fri, 28 Mar 2025 07:14:57 +0000

Wie verhuist raakt altijd iets kwijt, maar wie migreert verliest nog veel meer. Asis Aynan neemt de lezer mee langs wat de Riffijnen uit Marokko op hun weg naar Nederland verloren. Vanaf hun aankomst, aan het einde van de jaren vijftig, zijn er tal van misverstanden rond deze groep ontstaan over hun nationaliteit, geschiedenis en migratie. In zijn kristalheldere en persoonlijke essay legt Aynan een groot aantal van die misverstanden bloot en ontkracht hij de vaak onjuiste aannames en vooroordelen die hieraan ten grondslag liggen.

The post Eén erwt maakt nog geen snert appeared first on Ramsj.

Het generatieprobleem

bwhontwerpers — Fri, 28 Mar 2025 07:14:57 +0000

Het gemak waarmee we over generaties praten, illustreert dat het een bruikbaar begrip is om maatschappelijke verschijnselen te duiden. Bij nadere beschouwing blijkt echter dat het in het dagelijks gebruik vooral aantrekkelijk is als we het losjes hanteren. Generaties kunnen tegenover elkaar staan, jonge generaties kunnen een maatschappij vernieuwen, en thuis kunnen we een generatiekloof ervaren. Karl Mannheim zag scherp hoe deze losse begripsopvatting verwarring veroorzaakte. In zijn essay Das Problem der Generationen (1927-’28) werkte hij daarom een nauwkeurig, gedifferentieerd generatiebegrip uit. In dezelfde tijd geboren zijn zegt op zich nog niet zoveel, aldus Mannheim. Pas als jongeren ook dezelfde culturele invloeden ondergaan, kan de ontwikkeling tot een maatschappelijke actieve ‘generatieeenheid’ werkelijk haar beslag krijgen. Voor dat laatste is het echter ook nodig dat bestaande culturele vormen door een versnelde maatschappelijke ontwikkeling zijn ontworteld. Anders gezegd: jongeren kunnen pas dan een eigen rol op het maatschappelijke toneel krijgen. Mannheims generatiebegrip heeft in de loop van de tijd vele auteurs en onderzoekers geïnspireerd, zowel in de geschiedwetenschap als in de sociale wetenschappen. Met de eerste Nederlandse vertaling, van de hand van Hans Driessen, kunnen nu alle generaties uit de eerste hand kennis nemen van zijn rijke gedachtegoed. Karl Mannheim (1893-1947) was een Hongaars-Duitse socioloog, die de grondlegger is van de kennissociologie. De oorspronkelijke versie van Het generatieprobleem voltooide hij in 1928. Over de vertaler: Hans Driessen is vertaler van onder andere Duitse filosofie. Eerder verschenen van hem vertalingen van Nietzsche, Sloterdijk en Schopenhauer. In 2012 verscheen van zijn hand een nieuwe vertaling van Thomas Manns De Toverberg en voor uitgeverij Vantilt vertaalde hij Wetenschap als beroep en Politiek als beroep van Max Weber.

The post Het generatieprobleem appeared first on Ramsj.

De rimpel van de tijd

bwhontwerpers — Tue, 25 Feb 2025 07:28:56 +0000

In ‘De rimpel van de tijd’ zijn van Martin Amis de beste stukken van de afgelopen dertig jaar verzameld, en dat levert een boek op waarin de grootste literatuur van de vorige eeuw vlijmscherp wordt geanalyseerd en waarin hij schrijft over populaire cultuur. De verhalen over sport, Las Vegas en pornografie behoren tot de grappigste essays over onze tijd die ooit zijn geschreven. Aan politiek valt niet te ontsnappen in deze tijd, en Amis is dan ook genadeloos over Rusland, het Engelse koningshuis en vooral Donald Trump.

The post De rimpel van de tijd appeared first on Ramsj.

De schilder die de vrouw verslindt

bwhontwerpers — Fri, 03 Jan 2025 15:44:41 +0000

‘De schilder die de vrouw verslindt’ van Kamel Daoud is een beschouwing over verlangen, naakt en de vrouw in de westerse en oriëntaalse wereld. De nacht die Kamel Daoud mocht doorbrengen in het Picassomuseum in Parijs inspireerde hem tot het schrijven van een essay over het vrouwelijk naakt en hoe dat relateert aan de schilder en aan de jihadist. Volgens Picasso kon het vrouwelijk lichaam enkel als verlangen in erotische beelden gevangen worden. Voor de jihadist is het geschilderd vrouwelijk naakt een aanstootgevende verbeelding van wat hem te wachten staat in het paradijs, waardoor zij aanzet tot zonde.

The post De schilder die de vrouw verslindt appeared first on Ramsj.

De gelukkigste man van Nederland

bwhontwerpers — Fri, 03 Jan 2025 15:44:41 +0000

In ‘De gelukkigste man’ van Nederland schrijft Joost de Vries over hoe politiek onze cultuur beïnvloedt – en omgekeerd. In speelse, wervelende essays over onder meer Mark Rutte en Badr Hari, Voetbal Inside en De luizenmoeder, Rutger Bregman en Ilja Leonard Pfeijffer portretteert De Vries een land dat graag klaagt, maar als het erop aankomt diep tevreden lijkt met zichzelf. In ‘De gelukkigste man’ van Nederland stelt Joost de Vries de hamvraag: wat betekent het om overeind te blijven in een wereld die steeds sneller verandert?

The post De gelukkigste man van Nederland appeared first on Ramsj.

De laatste dag van de koning

bwhontwerpers — Fri, 03 Jan 2025 15:44:41 +0000

In de bundel ‘De laatste dag van de koning’ maakt de lezer kennis met Sander Kollaard als schrijver van korte verhalen en essays. Hij heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot een schrijver met een breed palet en een geheel eigen toon. De lezer van zijn met de Librisprijs 2020 bekroonde roman ‘Uit het leven van een hond’ herkent een aantal constanten in zijn werk: mededogen, ironie, een fascinatie voor de technische en wetenschappelijke kant van de wereld en een lichte, essayistische stijl. Van de wormen van Darwin via het spoor van de haas tot de stemmen van Pessoa: ‘De laatste dag van de koning’ doet recht aan de veelzijdigheid van Sander Kollaard.

The post De laatste dag van de koning appeared first on Ramsj.

De koning buigt, de koning moordt

bwhontwerpers — Fri, 03 Jan 2025 15:44:40 +0000

In deze essaybundel neemt Herta Muller haar eigen schrijverschap onder de loep. Ze doet dit steeds vanuit de historische en politieke achtergrond van dat schrijverschap: haar kindertijd in een Duitstalig boerendorp in Roemenië en haar ervaringen onder de dictatuur van Ceausescu. In al deze overwegingen staat taal centraal: taal als instrument van overheersing en onderdrukking, maar ook als mogelijkheid tot zelfbehoud en verzet. Zo ontstaat een indrukwekkend en scherp beeld van een leven onder totalitaire omstandigheden en van de literaire weg die Herta Muller als reactie daarop consequent heeft gekozen. Deze bundel bevat naast een selectie uit de essaybundel ‘De koning buigt, de koning moordt’ ook het recentere artikel ‘Cristina en haar schijngestalte’ en de rede die Herta Muller in 2009 hield bij de aanvaarding van de Nobelprijs voor Literatuur.

The post De koning buigt, de koning moordt appeared first on Ramsj.

Eenzaamheid in eindeloos meervoud

bwhontwerpers — Fri, 01 Nov 2024 07:16:43 +0000

‘Eenzaamheid in eindeloos meervoud’ van Lodewijk Verduin is een verfrissend, compact overzichtswerk voor liefhebbers van Jeroen Brouwers en een gedegen gids voor alle nieuwe lezers die dit grootse oeuvre nog zullen gaan ontdekken. Jeroen Brouwers (1940) is een van de titanen van de Nederlandstalige literatuur. De ontzagwekkende stroom van romans, verhalen, essays, studies, egodocumenten en polemieken die hij sinds de jaren zestig publiceerde werd alom geprezen en bekroond met vrijwel alle Laaglandse literaire prijzen. Zo veelvormig als zijn werk is, zo herkenbaar blijft steeds zijn verfijnde, muzikale stijl en zijn zwartgallige levensvisie. Ruim tienduizend pagina’s las Lodewijk Verduin om tot de kern van dit gigantische oeuvre te komen. Het resulteerde in een scherpzinnig maar toegankelijk essay dat het ontstaan en de ontwikkeling van dit singuliere schrijverschap in kaart brengt. Via diepgravende analyses van Brouwers’ twaalf romans duidt Verduin de centrale thematiek van dit oeuvre, waarmee hij uiteindelijk een invoelend psychologisch portret van de man achter het werk aflevert.

The post Eenzaamheid in eindeloos meervoud appeared first on Ramsj.

Mijn lijf

bwhontwerpers — Fri, 01 Nov 2024 07:16:43 +0000

Emily Ratajkowski wordt wereldwijd bejubeld als model en actrice, maar is ook een geëngageerd feministe, succesvol zakenvrouw, wereldwijd socialmediafenomeen en essayschrijver. Sinds haar doorbraak op haar eenentwintigste oogst Ratajkowski lof en furore met haar provocatieve stelling dat het vertonen van haar lichaam een uiting is van feministische trots. In ‘Mijn lijf’ geeft ze haar visie op het vermarkten van vrouwen in onze cultuur. Mijn lijf is een diepgravende, persoonlijke verkenning van feminisme, seksualiteit en macht. Hoe komen vrouwen ertoe hun behandeling door mannen te accepteren? In haar essays beschrijft Ratajkowski ervaringen uit haar eigen leven en onderzoekt ze de fetisjering van meisjes en van vrouwelijke schoonheid, de obsessie en minachting voor de vrouwelijke seksualiteit, de perverse verhoudingen in de mode- en filmindustrie en het grijze gebied tussen toestemming en misbruik. ‘Mijn lijf’ is het onverbloemde, scherpzinnige en genuanceerde debuut van een nieuwe, moedige en intelligente schrijver.

The post Mijn lijf appeared first on Ramsj.

Taal van de waarheid

bwhontwerpers — Tue, 03 Sep 2024 06:50:34 +0000

Salman Rushdie wordt gevierd als een verteller van de hoogste orde, die waarheden over onze samenleving en cultuur belicht door zijn prachtige, vaak zinderende proza. In deze verzameling brengt hij inzichtelijke en inspirerende essays, kritieken en toespraken samen die zijn relatie met het geschreven woord belichten en zijn plaats als een van de meest originele denkers van onze tijd verstevigen. ‘Taal van de waarheid’ brengt stukken bijeen die tussen 2003 en 2020 zijn geschreven. De verzameling toont het intellectuele engagement van Rushdie tijdens een periode van belangrijke culturele verschuivingen. Rushdie onderzoekt wat schrijvers zoals Shakespeare, Cervantes, Samuel Beckett, Eudora Welty en Toni Morrison voor hem hebben betekend, zowel op de pagina als – soms – in levenden lijve.

The post Taal van de waarheid appeared first on Ramsj.

Over het raadsel van woorden, tonen en stemmen

bwhontwerpers — Fri, 29 Mar 2024 08:01:43 +0000

In ‘Over het raadsel van woorden, tonen en stemmen’ zijn alle stukken verzameld die Cees Nooteboom tussen 2006 en 2009 schreef voor Preludium, het blad van het Concertgebouw en het Concertgebouworkest. De essays meanderen langs de muziek en het leven. Reizend door Duitsland, Nederland en Spanje haalt Nooteboom herinneringen op en filosofeert over dromen, vliegangst en de heilige mis. Componisten als Sjostakovitsj, John Cage, Ravel, Schubert, Arvo Pärt en de IJslandse avant-gardist Björn Gustavson komen langs, maar ook schrijvers als Vestdijk, Thomas Mann en Leo Perutz. Op zijn bekende laconieke, erudiete manier belicht Nooteboom alle terreinen van de muziek en etaleert ondertussen zijn inzicht in de condition humaine.

The post Over het raadsel van woorden, tonen en stemmen appeared first on Ramsj.

Verstrooid van schoot

bwhontwerpers — Fri, 29 Mar 2024 08:01:43 +0000

Dat de meest gelezen dichter van Nederland ook voor het schrijven van proza zijn gesoigneerde hand niet omdraait, hebben zijn lezers reeds mogen ondervinden. Na de jubelende ontvangst van zijn eerste twee prozawerken, Vroeger was alles beter, behalve de tandarts en Mijn ouders hadden één kind en een dochter, bundelt Jean Pierre Rawie andermaal zijn ‘kleine beschouwingen’ tot een waar prozaïsch feest. Met zijn flamboyante stijl en zelfspot laat Rawie ons met nieuwe ogen naar de wereld en onszelf kijken, en verhaalt hij over zijn meer en minder vermaarde, maar steevast opmerkelijke vrienden en vriendinnen. Opnieuw overtuigt Jean Pierre Rawie ons ervan een van de fijnzinnigste en geestigste stilisten van ons taalgebied te zijn. Zelfs in zijn meest ironische buien weet hij ons steevast te ontroeren.

The post Verstrooid van schoot appeared first on Ramsj.