Voordelige boeken over de tweede wereldoorlog — Ramsj

Ontstolen jeugd

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:45 +0000

Aan het gelukkige, vredige en onbezorgde wereldje van een zesjarige jongen in Amsterdam kwam op 10 mei 1940 door de Duitse inval in ons land een abrupt en definitief einde. Er begon een oorlog waardoor zijn leven ingrijpend zou veranderen. Wat doet zo’n oorlog met je? In hoeverre blijf je nog kind in die omstandigheden? Hoe reageer je op wat er om je heen gebeurt en wat zijn de gevolgen voor je verdere leven? Carel Verhoef (1933) beschrijft met grote opmerkzaamheid en op sobere wijze hoe het was om de oorlog en met name de evacuatie na de Slag om Arnhem mee te maken. Zijn verhaal is geen dagboek van wat hij in Amsterdam, Arnhem en elders heeft beleefd, maar een indringende weergave van zijn persoonlijke herinneringen, ingepast in de historische context en vergezeld van de reflecties van een 88-jarige. In plaats van onbezorgde jeugdjaren met schoolreisjes en leuke feestjes te beleven, werden hij en zijn leeftijdgenoten al heel jong geconfronteerd met zaken die deel uitmaakten van een systeem van geweld en vernietiging.

The post Ontstolen jeugd appeared first on Ramsj.

Interieurs van herrijzend Nederland 1940-65

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:39 +0000

In korte tijd wist Nederland te herstellen van de enorme oorlogsschade. Na een moeilijke start van schaarste kwamen er tussen 1945 en 1965 meer dan 2,5 miljoen nieuwe bouwwerken bij. De bijbehorende binnenruimten waren veelzijdig in vormgeving voor wonen en werken, leren en kerken, winkelen en ontspannen. Dankzij overheidssteun voor standaardisatie en mechanisatie werd snelle en massale productie mogelijk van gebouwen, meubels en materialen voor de aankleding van de interieurs. Goed Wonen werd een begrip. Intussen wordt het steeds moeilijker om nog volledig originele interieurs uit het midden van de twintigste eeuw te vinden. Deels door slijtage, deels door verandering in smaak en techniek, maar ook door onbekendheid en onderwaardering. Interieurs van herrijzend Nederland 1940-1965. Binnenruimten van een opkomende welvaartsstaat biedt een overzicht van de monumentale binnenhuiskunst tot de toevallig ontstane interieurs uit de wederopbouwperiode. Het boek bevat beknopte essays over de voornaamste ontwikkelingen, thematische hoofdstukken over kleur, materialen, comfort en techniek en honderden afbeeldingen.

The post Interieurs van herrijzend Nederland 1940-65 appeared first on Ramsj.

Geschonden wereld

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:39 +0000

Midden in de Tweede Wereldoorlog schrijft historicus Johan Huizinga zijn laatste werk, een boek met een veelzeggende titel: De geschonden wereld. Door de opkomst van de massacultuur, het fascisme, en zeker het nazisme, ligt de beschaving onder vuur. De beschaving is niet alleen in de praktijk teloorgegaan, ook als idee ligt ze onder vuur. Huizinga vraagt zich af of het tij te keren is. Herstel van de beschaving is mogelijk, stelt hij, als we afstand nemen van massacultuur en materialisme. Zo scheppen we ruimte voor het individu en de geest. Helaas weer actueel Johan Huizinga (1872-1945) was Nederlands invloedrijkste historicus van de twintigste eeuw. Hij publiceerde onder meer het wereldberoemde Herfsttij der Middeleeuwen en het filosofisch getinte Homo Ludens.

The post Geschonden wereld appeared first on Ramsj.

Het proces van Neurenberg

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:39 +0000

Op 20 november 1945 begon het proces van Neurenberg tegen de 24 belangrijkste oorlogsmisdadigers onder de nazi’s die Hitler niet gevolgd waren in de ondergang, onder wie Göring, Hess, Seyss-Inquart en Speer. In Neurenberg worden voor de eerste keer in de geschiedenis de schuldigen aan oorlog en onnoembaar leed ter verantwoording geroepen. Het proces vormt niet alleen een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van het volkenrecht, het is bovendien een mediaspektakel van de eerste orde. De grote internationale kranten en tijdschriften sturen hun beste mensen, waaronder schrijvers als Alfred Döblin, Gregor von Rezzori, John Dos Passos, Ilja Ehrenburg, Erika Mann, Martha Gellhorn, Rebecca West en Erich Kästner, of journalisten zoals de jonge Willy Brandt. Zij berichten over het proces en ‘Görings mentaliteit als bendeleider’, over de volkomen vernielde binnenstad en de desinteresse en ellende onder de bevolking. Twijfels ? of de vernieling van Dresden wel juist was, of een internationaal gerechtshof in de toekomst kan verhinderen dat ‘een dorp wordt aangestoken en gezamenlijk de kelen van buren worden doorgesneden’ ? zijn al in 1945 en 1946 te horen. Het is, volgens Die Tageszeitung, ‘een van de meest opwindende, treurige, fantastische en spannende verzamelingen teksten van de twintigste eeuw.’ D e gerechtszaal in de voormalige potloodfabriek Faber-Castell wordt in september 2020 door Angela Merkel als museum geopend.

The post Het proces van Neurenberg appeared first on Ramsj.

De laatste getuige. Louis Boeckmans

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:39 +0000

Moedige getuigenis van de gruwelen in Breendonk en Buchenwald. In 1942 sloot de negentienjarige Louis Boeckmans zich aan bij het verzet. Nadat hij werd verklikt, werd Louis zwaar gefolterd in het SS-kamp van Breendonk. Dat bleek slechts de prelude van de onmenselijke omstandigheden die hij moest doormaken in de concentratiekampen van Buchenwald en Dora. Desondanks overleefde Louis de Tweede Wereldoorlog. Hij was een van de laatste getuigen van de verschrikking in de kampen. Historicus Pieter Serrien tekende dit onvoorstelbare oorlogsverhaal op en geeft duiding bij dit trieste maar dappere relaas.

The post De laatste getuige. Louis Boeckmans appeared first on Ramsj.

De laatste getuige. Eva Fastag

bwhontwerpers — Fri, 02 Jan 2026 08:37:39 +0000

Aangrijpende Holocaustgetuigenis van de typiste van Dossin. In juli 1942 wordt de 25-jarige Eva Fastag opgepakt bij de Jodenrazzia in Antwerpen. Via het kamp van Breendonk belandt ze in de Dossinkazerne. Daar moet ze lijsten opstellen voor de deportatie van meer dan 25.000 Joden naar Auschwitz-Birkenau. Waar ze kan, vervalst Eva de transportlijsten en pleegt ze andere vormen van verzet. Zo redt ze vele levens. Ze kan echter niet verhinderen dat ook haar eigen familie wordt gedeporteerd. Historicus Pieter Serrien reisde naar Israël om Eva’s unieke getuigenis op te tekenen. In dit boek geeft hij historische duiding bij haar oorlogsverhaal.

The post De laatste getuige. Eva Fastag appeared first on Ramsj.

Bernhards oorlog

bwhontwerpers — Fri, 31 Oct 2025 09:49:57 +0000

Bernhards oorlog gaat over het wonderlijke en niet zelden spectaculaire leven van de Prins der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. De veelgeprezen biograaf Dik van der Meulen beschrijft Bernhard als een complexe figuur, die opportunisme paarde aan doodsverachting; een man die egocentrisch was en tegelijk loyaal aan zijn vrienden â hoewel niet altijd aan zijn eigen echtgenote Juliana, de toekomstige koningin. Tijdens zijn ballingschap in Londen beleefde prins Bernhard een komeetachtige militaire carriÃ¨re. Binnen vier jaar klom hij op van kapitein zonder bevoegdheden tot luitenant-generaal, en werd hij bevelhebber van het georganiseerde verzet in Nederland. Toch vonden koningin Wilhelmina en hijzelf dat er nÃ³g meer in had gezeten. Hoe is het mogelijk dat een in Duitsland geboren prins, die in 1936 nog een onbezoldigde kantoorbaan had, in 1945 een van de invloedrijkste en populairste Nederlanders was geworden? Dit boek bevat tal van nieuwe inzichten in het doen en laten van de prins in de Tweede Wereldoorlog. Het laat bovenal zien dat Bernhard, mede door toedoen van zijn schoonmoeder, een aanzienlijk veiligheidsrisico was.

The post Bernhards oorlog appeared first on Ramsj.

De stem van mijn vader

bwhontwerpers — Fri, 31 Oct 2025 09:49:57 +0000

Philip Bloemendal, een naam die velen misschien niet kennen, maar zijn stemgeluid wel. Gedurende een groot deel van de twintigste eeuw, in de bewogen periode na 1945, was hij bij de meeste mensen bekend als ‘de stem van het Polygoonjournaal’ en vele andere producties die hij opluisterde met zijn nog altijd onovertroffen stemgeluid. Philips stem was altijd wel ergens op de achtergrond aanwezig: in het Polygoonjournaal in de Cineac, bij serieuze reportages via andere media of bij grappige reclamefilmpjes. Vooral voor de generaties die dat hebben meegemaakt, is het de stem van ‘herrijzend Nederland’, van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, de groeiende industrie, van de hoogconjunctuur en de toenemende welvaart, van de bevolkingsgroei, van het toenemende autobezit … De stem die commentaar gaf als Hare Majesteit de Koningin weer een brug of een weg had geopend, de Deltawerken in gebruik stelde of de afdeling van een ziekenhuis met de nieuwste technologie opende, de stem die soms guitig commentaar bij de Huishoudbeurs of voetbalwedstrijden gaf. Zoon Robert Bloemendal en schrijver Rob de Lange hebben het roerige leven en de carrière van Philip nu opgetekend. Tussen 1982 en 1988 nam Robert al wandelend met zijn vader diens verhaal op. Dat leverde 16 uren aan geluidsmateriaal op. Dit boek is daar de neerslag van. Er wordt een beeld geschetst van de turbulente tijd waarin Philip opgroeide en volwassen werd, van een markant man, zijn bewogen leven en de manier waarop hij, ondanks verschrikkelijke tegenslagen, zichzelf en zijn rol in het openbare leven uitvond. Op meerdere plaatsen in de tekst zijn QR-codes afgedrukt. Deze codes zijn via het internet gelinkt aan beelden en geluidsopnames in het archief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

The post De stem van mijn vader appeared first on Ramsj.

De weg naar de grens

bwhontwerpers — Fri, 31 Oct 2025 09:49:52 +0000

Een sensationele literaire ontdekking: de eerste, niet eerder gepubliceerde roman van Grete Weil â een bijzondere literaire getuigenis, geschreven tijdens de oorlog. Duitsland, 1936. De Joodse Monika Merton, wier echtgenoot al is omgekomen in het concentratiekamp Dachau, is op de vlucht voor de Gestapo. Ze heeft haar woonplaats MÃ¼nchen verlaten en hoopt in Beieren de Oostenrijkse grens te kunnen oversteken. Onderweg ontmoet ze in de trein dichter Andreas von Cornides, die zich nauwelijks bewust is van het geweld en de misdrijven in Duitsland. Hij leeft, zo lijkt het, in een andere wereld. Ondanks zijn onwetendheid ontwikkelt Monika een zwak voor hem, en hij voor haar. Haar plan om te vluchten verzwijgt ze. Samen met Andreas verlaat Monika de trein in een afgelegen bergdorp, waar haar ‘langlauftocht’ moet beginnen. Maar door het slechte weer worden ze gedwongen om samen een paar dagen te verblijven in een berghut. Ver van de rest van de wereld onthult Monika aan Andreas haar ware beweegredenen en vertelt ze over haar leven in MÃ¼nchen en in het turbulente Berlijn van de vroege jaren dertig; over haar huwelijk met haar grote liefde, de reizen die ze maakte en haar werk op een school in Beieren, totdat de opkomst van de nazi’s en het groeiende antisemitisme aan dat alles een einde maakten. Grete Weil schreef deze bijzondere roman in 1944-1945 op de zoldertrap van haar onderduikadres in Amsterdam. De weg naar de grens is een prachtig, aangrijpend verhaal over liefde in een gevaarlijke tijd, vervlochten met de vraag wat goede en foute keuzes zijn en welke grote gevolgen ze kunnen hebben.

The post De weg naar de grens appeared first on Ramsj.

Werk in uitvoering

bwhontwerpers — Fri, 31 Oct 2025 09:49:51 +0000

De ontginning en herinrichting van grote delen van het Nederlandse heidelandschap en andere woeste gronden kwam aan het begin van de twintigste eeuw in een stroomversnelling. Het moderne Nederland kreeg in de periode 1930-1955 verder vorm, zowel maatschappelijk als landschappelijk. Daarvoor moesten de handen uit de mouwen: in het kader van de werkverschaffing of werkverruiming zette de Nederlandse overheid in crisistijd tienduizenden werkloze mannen aan het graven. Tot in de jaren vijftig verrichtten zij hun zware landarbeid voor namelijk onder toezicht van de Nederlandsche Heide maatschappij (of ‘Heidemij’), een vereniging voor cultuurtechniek die in 1888 was opgericht. Onder andere het Twentekanaal, het Amsterdamse Bos en vele vierkante kilometers nieuwe landbouwgrond kwamen zo tot stand. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de Heidemij, onder leiding van de ambitieuze bestuurder Kees Staf, uitvoerder van de werkverschaffing. Maar dat niet alleen: gedurende de bezetting raakte de vereniging betrokken bij beleidsmaatregelen die het gevolg waren van de oorlog, zoals de tewerkstelling van Joodse mannen vanuit werkkampen. Na de bevrijding werd de Heidemij volop ingezet bij de wederopbouw. Over de rol van de Nederlandsche Heidemaatschappij bij de werkverschaffing in crisis- en oorlogstijd bestond lang geen helder beeld. Werk in uitvoering vertelt op basis van heel diverse bronnen over de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van de vereniging, en laat bovenal zien hoe er werd gewerkt aan de toekomst ? op grond van het algemeen belang.

The post Werk in uitvoering appeared first on Ramsj.

De vuurtoren van Stalingrad

bwhontwerpers — Fri, 31 Oct 2025 09:49:51 +0000

De slag om Stalingrad, tussen september 1942 en begin februari 1943, geldt als de meest cruciale, bloedigste slag in de geschiedenis en markeerde het definitieve keerpunt van de Tweede Wereldoorlog. Vijf maanden lang leverden Duitsers en Russen strijd in brute huis-aan-huisgevechten. Dit boek beschrijft die strijd door het prisma van een belangrijk strategisch gebouw in het hart van de stad: Pavlovs Huis, ook wel bekend als de ‘Vuurtoren van Stalingrad’. Daar, op een paar honderd meter van de Wolga, ontstond de legende van een klein garnizoen van Russische verdedigers die standhielden tegen een overweldigende overmacht. Iain MacGregor, die voor dit boek tal van Russische en Duitse archieven raadpleegde en vele onbekende getuigenissen boven water haalde, biedt tachtig jaar na dato een gedetailleerd verslag waarbij hij nieuw licht werpt op de grimmige realiteit en de mythevorming die al tijdens de oorlog een aanvang nam.

The post De vuurtoren van Stalingrad appeared first on Ramsj.

De jongen uit Buchenwald

bwhontwerpers — Fri, 31 Oct 2025 09:49:51 +0000

1945. Romek Wajsman is net bevrijd uit Buchenwald, een concentratiekamp waar meer dan 60.000 mensen zijn vermoord. Hij is uitgehongerd en heeft geen idee waar zijn familie is ? en of ze überhaupt nog leven. Hij verlaat het kamp met 472 andere jongens, onder wie Elie Wiesel, en samen krijgen deze tieners de bijnaam ‘de jongens van Buchenwald’. Ze zijn boos op de wereld en zoeken hun heil in geweld: stelen, vechten en strijden om macht. De jeugd van de jongens van Buchenwald werd gekenmerkt door terreur en dood en als gevolg daarvan zijn ze rebels en vol woede. Na hun onmenselijke behandeling in het kamp moeten de jongens opnieuw leren hoe ze in de samenleving kunnen functioneren. Maar alles verandert wanneer Albert Einstein en rabbi Herschel Schacter hen meenemen naar een nieuw thuis. Om te helen, te revalideren en om een nieuw en vrij leven te beginnen. Romek, nu Robbie Waisman, deelt in dit boek zijn uitzonderlijke verhaal en vertelt hij hoe hij, met hulp, zijn pijn wist om te zetten in veerkracht.

The post De jongen uit Buchenwald appeared first on Ramsj.

Lentz. De man achter het persoonsbewijs

bwhontwerpers — Fri, 29 Aug 2025 08:02:16 +0000

Wij menen dat er geen politieman, geen V-Mann, zelfs geen provocateur is geweest die de Nederlandse zaak zo een onmetelijke schade heeft berokkend als de schepper van het persoonsbewijs, Lentz,’ schreef historicus Loe de Jong. Lentz was hoofd van de Rijksinspectie voor de Bevolkingsregisters en de bedenker van het beruchte persoonsbewijs. Met zijn perfect geordende bevolkingsadministratie was hij de Duitse bezetter erg van dienst. Lentz verdedigde zich na de oorlog, net als Eichmann, door te zeggen dat hij deed wat hem werd opgedragen, zonder veel eigen inbreng. Zijn kwaad zou daarmee in de terminologie van Hannah Arendt ‘banaal’ zijn. ‘Lentz. De man achter het persoonsbewijs’, gebaseerd uitgebreid onderzoek in weinig geraadpleegde archieven, prikt de mythe van het banale kwaad definitief door. Lentz liet zijn dataverzameling bewust uitgroeien tot een instrument van het kwaad en verrijkte zich en passant. Het verhaal van een Nederlandse Eichmann. Jurriën Rood is filosoof en filmmaker.

The post Lentz. De man achter het persoonsbewijs appeared first on Ramsj.

Het zesde jaar

bwhontwerpers — Fri, 29 Aug 2025 08:02:10 +0000

‘Het zesde jaar’ is het verhaal over de onwerkelijke en verwarrende wereld van de zevenjarige Joodse jongen Peter Hein die tijdens de Tweede Wereldoorlog zonder zijn ouders van onderduikadres naar onderduikadres ging. Wat begrijpt hij van wat hem overkwam? Wat was er eigenlijk mis met zijn donkere ogen en zijn zwarte haar? In 1945 is de oorlog voorbij. Maar de naoorlogse jaren zijn even moeilijk. Familie is omgekomen, er is geen geld, het leven moet opnieuw worden opgepakt. Zijn ouders zijn vreemden voor hem. Het voelt alsof hij opnieuw onderduikt. In ‘Het zesde jaar’ laat Peter Hein op indrukwekkende wijze zien wat oorlog doet met een kind.

The post Het zesde jaar appeared first on Ramsj.

Herinneringen aan Anne Frank

bwhontwerpers — Fri, 29 Aug 2025 08:02:10 +0000

‘Het blijkt, dat Miep haar onderduikers geen minuut uit haar gedachten kan zetten…’ Op 8 mei 1944 schreef Anne Frank deze regels in haar dagboek over de bescheiden maar heldhaftige Miep Gies. Meer dan twee jaar lang riskeerde zij, samen met haar man Henk, haar leven om de familie Frank van voedsel, nieuws en troost te voorzien toen ze zaten ondergedoken in het Achterhuis aan de Amsterdamse Prinsengracht. In Herinneringen aan Anne Frank beschrijft Miep Gies het leven voor en tijdens het verblijf in het Achterhuis, en de tragische dag waarop haar onderduikers in handen van de vijand vielen.

The post Herinneringen aan Anne Frank appeared first on Ramsj.

Pro Patria et Patienti

bwhontwerpers — Wed, 09 Jul 2025 18:58:41 +0000

In oorlogsreportages lijkt de medische zorg vaak een haven van vrede in een oceaan van geweld. De ziekenhuizen worden gerund door onbaatzuchtige artsen en verpleegkundigen, die maar één ding willen: het beste voor hun patiënten. Het hospitaal staat zogezegd buiten de oorlog. Maar dat beeld is onjuist, want medische zorg is een integraal onderdeel van de oorlogsvoering. In Pro Patria et Patienti beschrijft Leo van Bergen de ontwikkeling van de Nederlandse militaire geneeskunde gedurende anderhalve eeuw: vanaf de napoleontische tijd, via de Eerste en Tweede Wereldoorlog tot de daaropvolgende dekolonisatieoorlog. Uiteraard is er aandacht voor de opleiding en positie van de militair-geneeskundigen, maar ook de stelselmatige bezuinigingen die het werk bemoeilijken krijgen aandacht. En een terugkerend thema is de vraag of een ‘officier van gezondheid’ in conflictsituaties eerder handelt als militair of als arts: is hij een militair met een scalpel of een arts in uniform? Verschijnt in samenwerking met Nederlands Instituut voor Militaire Historie.

The post Pro Patria et Patienti appeared first on Ramsj.

Nineteen Steps

bwhontwerpers — Tue, 03 Jun 2025 09:11:42 +0000

‘Dit persoonlijke boek is geïnspireerd op het leven van mijn oma Ruth en is mij ontzettend dierbaar. Ik groeide op met haar verhalen over de oorlog. Het is een eer om haar verhaal te doen voortleven.’ Millie Bobby Brown Drie jaar geleden stortte Europa zich in een allesvernietigende oorlog. In 1942 leeft Londen nog altijd met de constante dreiging van een nieuwe luchtaanval van de Duitse gevechtsvliegtuigen. In Bethnal Green, East End, haalt Nellie Morris telkens weer opgelucht adem wanneer ze samen met haar familie ongedeerd uit de ondergrondse schuilkelders tevoorschijn komt. Te midden van het oorlogsgeweld klampt ze zich vast aan alles wat haar doet denken aan haar zorgeloze jeugd, die inmiddels zo ver weg voelt. Maar een toevallige ontmoeting met de Amerikaanse piloot Ray doet Nellies wereldbeeld voorgoed veranderen. Net als Nellie haar nieuwe leven met Ray wil omarmen, vindt er een verschrikkelijk ongeluk plaats tijdens een van de nachtelijke luchtaanvallen. Terwijl de geheimen over de fatale nacht worden ontrafeld en de waarheid aan het licht komt, stort Nellies wereld in en blijkt niemand veilig voor de desastreuze consequenties van de oorlog. Millie Bobby Brown (2004) is een Britse, Emmy-bekroonde actrice, bekend van de serie Stranger Things en de Enola Holmes-films. In 2018 werd ze op veertienjarige leeftijd door TIME aangewezen als een van de honderd meest invloedrijke personen ter wereld. Millie Bobby Brown is Goodwill-ambassadeur voor UNICEF en heeft het make-upmerk Florence opgericht. Nineteen Steps is haar debuutroman.

The post Nineteen Steps appeared first on Ramsj.

1923

bwhontwerpers — Tue, 03 Jun 2025 09:11:33 +0000

MÃ¼nchen, de nacht van 8 op 9 november 1923. Samen met enkele andere nazi’s probeert Adolf Hitler de macht te grijpen bij wat de geschiedenis in zal gaan als de Bierkellerputsch. De staatsgreep mislukte en Hitler werd opgepakt. Tijdens zijn vijfjarige gevangenschap schreef hij Mein Kampf. De putsch is een van de bepalende momenten in de wereldgeschiedenis van de twintigste eeuw. Minder bekend is wat eraan voorafging. In ‘1923’ beschrijft historicus Mark Jones hoe de Weimarrepubliek op zijn grondvesten schudde toen het Ruhrgebied door Franse en Belgische troepen was bezet en Ã©Ã©n brood in Duitsland miljarden marken kostte. Armoede, honger en antisemitisme namen snel toe en een burgeroorlog leek een realistisch scenario. ‘1923. Europa in het jaar van Hitlers staatsgreep’ van Mark Jones is niet alleen een boek over het verleden, het beschrijft vooral ook het gevaar dat ontstaat als de Europese samenwerking ineenstort en democratieÃ«n de kracht van hun vijand onderschatten â iets wat anno 2022 urgenter is dan ooit.

The post 1923 appeared first on Ramsj.

Verdriet en boterkoek

bwhontwerpers — Tue, 03 Jun 2025 09:11:33 +0000

Een intiem familieverhaal over hoe verschillende generaties binnen een familie omgaan met de Joodse identiteit. In ‘Verdriet en boterkoek’ vertelt Margalith Kleijwegt over hoe verschillende generaties binnen haar familie omgaan met de Joodse identiteit. Haar moeder, documentairemaakster Netty Rosenfeld, was Joods opgevoed, had ondergedoken gezeten en worstelde met haar beladen verleden. De oorlog had ze ‘van zich afgevochten’, het Joods-zijn beschouwde zij vooral als een last. Voor Kleijwegt was die gespleten houding ingewikkeld. Ze voelde de zwaarte van dat verleden, haar eeuwige gevecht met het Jodendom en wist niet altijd hoe daarop te reageren. ‘Mam, mag ik mijn keppeltje al op?’ vroeg haar achtjarige zoon lang voordat de seideravond zou beginnen. Zo’n blijmoedige associatie met het Jodendom verraste en ontroerde Kleijwegt. Diezelfde onbekommerde houding zag ze bij de kinderen van haar broer, en bij de kleinkinderen van haar neef Jaap die in de oorlog als klein jongetje ondergedoken had gezeten. Geen ongemak meer, maar trots. Kleijwegt vertelt in een intiem familieverhaal hoe drie generaties met dat verleden, ‘die shit van jullie’, omgaan.

The post Verdriet en boterkoek appeared first on Ramsj.

Afrekenen met de vijand

bwhontwerpers — Fri, 28 Mar 2025 07:14:54 +0000

Op 20 oktober 1944 verklaarde de Nederlandse regering in ballingschap in Londen alle Duitsers in het Nederlands koninkrijk tot vijandelijk onderdanen. Direct na de bevrijding nam de overheid al de bezittingen van deze Nederlandse Duitsers in beslag, ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Van Duitsers die al decennialang in Nederland woonden en werkten tot Nederlanders die door een huwelijk automatisch de Duitse nationaliteit hadden gekregen, allen kregen te maken met de gevolgen van deze anti-Duitse maatregelen. Zelfs Joden die uit Duitsland waren gevlucht werden behandeld als vijandelijk onderdaan. Veel Duitse Nederlanders dienden een verzoek tot ‘ontvijanding’ in, om zo hun bezit terug te krijgen. Dat was niet makkelijk: ze moesten aantonen dat ze zich als ‘goede Nederlander’ gedragen hadden in de oorlog. Maar wat is een ‘goede Nederlander’? Die vraag beantwoordde niet elke ambtenaar hetzelfde. Aan de hand van gesprekken met nabestaanden laat Marieke Oprel zien dat het Nederlandse beleid ingrijpende gevolgen had voor Duitse Nederlanders en de generaties die volgden. Daarmee voegt ze een onderbelicht hoofdstuk toe aan de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

The post Afrekenen met de vijand appeared first on Ramsj.